Mariusz Muszyński PDF Drukuj Email
OBYWATELSTWO TZW. PÓŹNYCH PRZESIEDLEŃCÓW NIEMIECKICH. ROZWAŻANIA NA TLE PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO.
Obywatelstwo to więź prawna łączącą jednostkę z państwem. Chociaż rozstrzyganie o obywatelstwie jednostki należy zasadniczo do sfery decyzyjnej zastrzeżonej dla państwa (uprawnienia dyskrecjonalne), coraz silniejszą presję wywiera w tym względzie prawo międzynarodowe, które ogranicza samodzielność państw, nakazując przy nadawaniu, pozbawianiu czy zmianie obywatelstwa uwzględnienie woli zainteresowanej osoby. Wyjątkowo akceptowalna jest jedynie możliwość regulacji zbiorowej obywatelstwa w przypadku sukcesji terytorium. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia właśnie w stosunkach polsko-niemieckich. Nabycie przez Polskę w 1945 r. części terytorium b. III Rzeszy wiązało się bowiem z wynikającym z postanowień jałtańsko-poczdamskich międzynarodowym zobowiązaniem Polski do przesiedlenia obywateli niemieckich poza nowe granice. W 2005 r., mimo upływu prawie 60 lat od zakończenia II wojny światowej, sprawa obywatelstwa osób wyjeżdżających do Niemiec po 1945 r. powróciła na forum stosunków dwustronnych jako refleks sporu nt. spraw majątkowo-reparacyjnych i urosła do rangi problemu politycznego. Artykuł stanowi prawną analizę procesu powojennej weryfikacji narodowościowej przeprowadzonej na terenach przyłączonych do Polski w wyniku decyzji poczdamskich oraz pozbawiania obywatelstwa osób wyjeżdżających do obu państw niemieckich w latach 1945-1989. Wykazuje on na tle procesu rozwiązywania spraw narodowościowych po I wojnie światowej (standard wersalski), że problem ten praktycznie do 1990 r. należy postrzegać poprzez pryzmat postanowień poczdamskich. Ocena norm krajowych odbywa się w świetle prawa międzynarodowego. Obejmuje analizę oficjalnego ustawodawstwa PRL, niepublikowanych aktów międzynarodowych i krajowych, a także paraprecedensowego orzecznictwa polskich sądów. Jej celem jest próba odpowiedzi na pytanie, jaki jest aktualny statusu tych osób w prawie polskim. W konsekwencji prowadzi ona do wniosku, że międzynarodowe i krajowe akty prawa pozostają w konflikcie wynikającym zarówno z określonych braków legislacyjnych, jak i błędów politycznych popełnianych systematycznie przez kolejne rządy, włącznie z obecnym. W szczególności udowadnia, że z prawnego punktu widzenia błędne i niekorzystne dla Polski jest założenie aktualnej polityki zagranicznej, zgodnie z którym sprawa obywatelstwa przesiedleńców niemieckich stanowi "wewnętrzny problem Polski". Rozwiązanie powinno zmierzać raczej w kierunku wymuszenia na RFN umownej regulacji problemu zgodnie z rzeczywistym interesem Polski, a więc potwierdzenia utraty obywatelstwa polskiego przez przesiedleńców. Utrzymanie obecnego status quo doprowadzić może do faktycznej weryfikacji rozstrzygnięć poczdamskich i stanowić będzie zwycięstwo niemieckiej polityki częściowego rewidowania zobowiązań i kar za agresję i wojnę.
 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.