Jan Winiecki z. 3/2010

Odwieczne zderzenie wyobrażeń o tym, jak funkcjonuje świat: Kontrast wizji i proponowanych instytucji

Badania nad instytucjami ekonomicznymi, które silnie wpływają na funkcjonowanie i efekty procesów alokacji i tworzenia zasobów mają, już swoje ugruntowane miejsce w teorii ekonomii. Niewiele jednak poświęcono uwagi czynnikom kształtującym wybór takich, a nie innych instytucji w procesie historycznym. A tymczasem ci, którzy takich wyborów dokonują, kształtują swoje preferencje według jakichś kryteriów.
Niniejszy artykuł próbuje uogólnić typy rozumowania i wynikające stąd preferencje dla koncepcji tego, jak funkcjonuje świat (i jak według tych typów rozumowania powinien funkcjonować). Autor wyodrębnia dwa typy rozumowania, które określa alternatywnie jako idealistyczno-moralistyczny oraz realistyczno-pragmatyczny, i formułuje tezę, że rodzaj proponowanych instytucji wynika z takich lub innych wyobrażeń o funkcjonowaniu świata.
Najobszerniejszą część artykułu stanowi swoisty tour d’horizon przez mniej więcej 2500 lat historii z perspektywy ścierania się tych dwóch typów rozumowania. W różnych epokach preferowane instytucje państwa, społeczeństwa i gospodarki były bardzo podobne i zależały właśnie od wykazywanych preferencji dla danego typu rozumowania: od starcia idei Platona i Arystotelesa do starcia totalitaryzmów i liberalizmu w XX w.
Autor kończy pesymistycznymi wnioskami. Biorąc pod uwagę trwałość ludzkich wyobrażeń o tym, jak funkcjonuje świat, nie można wykluczyć, że dysfunkcjonalne i ograniczające wolność instytucje nie będą – okresowo – wypierać instytucje sprzyjające wolności, realizacji idei państwa prawa i zdolności do tworzenia bogactwa.


 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.