Ryszard Mastalski z. 2/2011

Wpływ orzecznictwa na stosowanie prawa podatkowego

Stosowanie prawa wymaga ustalenia odpowiedniego pola interpretacji. Należy w nim uwzględniać nie tylko przepisy prawa (krajowego, unijnego i międzynarodowego), lecz również orzecznictwo. Ważne jest także, aby ogólne poglądy dotyczące stosowania prawa, zwłaszcza wyrażone na gruncie teorii prawa, były odnoszone do poszczególnych gałęzi prawa, w tym wypadku do prawa podatkowego.
W procesie stosowania prawa podatkowego obok organów publicznych – administracji i sądów − uczestniczą także podmioty niebędące tym organami. Jest to sytuacja niespotykana w innych gałęziach prawa zaliczanych, tak jak prawo podatkowe, do prawa publicznego. W efekcie powstaje tu dwuetapowy model stosowania prawa (dominujący obecnie w Polsce), w którego pierwszym etapie biorą udział podatnicy i płatnicy (dokonujący samoobliczenia i obliczenia podatku), a w drugim etapie − podmioty publiczne (administracja i sąd administracyjny).
Rolę orzecznictwa w procesie stosowania prawa podatkowego należy ujmować jako jego wpływ na interpretację prawa dokonywaną przez poszczególne kategorie podmiotów uczestniczących w procesie jego stosowania. Wpływ ten jest stosunkowo niewielki. Przyczyn tego stanu rzeczy należy szukać głównie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Sądy administracyjne w niedostatecznym stopniu wykorzystują w swym orzecznictwie zasady prawa, zwłaszcza zaś kształtowane przez Trybunału Konstytucyjny oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pomimo widocznych w ostatnim czasie pozytywnych zmian, w dalszym ciągu w orzecznictwie sądów administracyjnych dostrzega się zbyt daleko idący pasywizm sędziowski. Rozstrzygając sprawy podatkowe, zbyt często bowiem ograniczają się one jedynie do reguł prawa, a wykorzystują w stosunkowo małym stopniu zasady prawa. Wpływa to ujemnie na ujednolicenie wykładni i stosowania prawa podatkowego oraz ogranicza kształtowanie się odpowiedniej jego ideologii, możliwej do przyjęcia przez wszystkie podmioty uczestniczące w procesie stosowania prawa. To zaś z kolei prowadzi do ograniczenia efektywności funkcjonowania dwuetapowego modelu stosowania prawa podatkowego.

 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.