Bartosz Turno z. 3/2009
Prawo odmowy przekazania informacji służącej wykryciu naruszenia reguł konkurencji w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości

Omawiane w artykule prawo do nieobciążania samego siebie w toku postępowania prowadzonego przez Komisję Europejską określa się inaczej jako wolność od samooskarżania. Wolność ta została rozwinięta w orzecznictwie sądów wspólnotowych –  określa się ją także jako „reguła Orkem”. Wspiera ona prawo do obrony i sprowadza się do zasady, iż przedsiębiorca nie może być zmuszony przez Komisję do przyznania się do naruszenia reguł konkurencji. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcom przysługuje absolutne, nieograniczone prawo do milczenia. Wolność ta jest ograniczona, albowiem przedsiębiorcy są zobowiązani do odpowiedzi na pytania dotyczące faktów, a także do przedstawiania istniejących dokumentów.
Zakres przedmiotowej wolności jest jednak krytykowany przez przedstawicieli nauki. Twierdzą oni, iż obecne stanowisko sądów wspólnotowych nie bierze pod uwagę – w wystarczającym stopniu – orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, będącego wykładnikiem treści Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która znajduje zastosowanie również w stosunku do przedsiębiorców. Krytycy wskazują, że nieograniczona wolność od samooskarżania, jaka zdaje się wynikać z tego orzecznictwa, winna znaleźć zastosowanie także w prowadzonych przez Komisję postępowaniach w sprawach konkurencji. Są one bowiem określane jako mające charakter karny i prowadzą –  ich zdaniem – do nałożenia kary pieniężnej mającej quasi-karną naturę. Mimo że sądy wspólnotowe przywiązują dużą wagę do orzecznictwa ETPCz i szanują prawa podstawowe wyrażone w Konwencji, to jednak odrzucają możliwość rozszerzenia, przyjętego na gruncie wspólnotowego prawa konkurencji, zakresu wolności od samooskarżania, argumentując, iż postępowania w sprawach konkurencji – mając administracyjny charakter – są adresowane jednak do przedsiębiorców, a nie do osób fizycznych.
Z uwagi na fakt, że Konwencja – gwarantując prawo do sprawiedliwego procesu sądowego – znajduje bezpośrednie zastosowanie na terytorium RP oraz że kompetencje dochodzeniowe Prezesa UOKiK są w zasadzie takie same, jak uprawnienia Komisji, rozważyć należy kwestię obowiązywania wolności od samooskarżania także w ramach polskiego postępowania antymonopolowego. Wydaje się bowiem, że istnieją uzasadnione podstawy do twierdzenia, iż wolność ta – przynajmniej w zakresie identycznym, jak we wspólnotowym prawie konkurencji – winna być gwarantowana w postępowaniach przed Prezesem UOKiK.

 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.