Anna Zbaraszewska z. 1/2007 PDF Drukuj Email

DYLEMATY MIĘDZYNARODOWEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI PAŃSTW

W roku 2001 Komisja Prawa Międzynarodowego (KPM) ONZ przyjęła na swojej pięćdziesiątej trzeciej sesji ostateczną wersję projektu konwencji o odpowiedzialności państw za czyny międzynarodowo bezprawne. Niniejszy artykuł stanowi próbę podsumowania trwających niemal 50 lat prac KPM nad kodyfikacją tej niezwykle istotnej dziedziny prawa międzynarodowego.
Pod pojęciem „odpowiedzialności międzynarodowej” rozumie się powstanie nowego stosunku prawnego w konsekwencji naruszenia przez państwo ciążącego na nim zobowią-zania międzynarodowego. O treści tego stosunku decydują tzw. normy wtórne (secondary rules) określające skutki prawne niezgodnego z normami pierwotnymi (primary rules) zachowania państwa. W klasycznym ujęciu podmiotami tej relacji są: z jednej strony pań-stwo, które naruszyło swoje zobowiązanie międzynarodowe, z drugiej zaś państwo, którego indywidualny interes został naruszony. Międzynarodowo bezprawny czyn państwa ma miejsce wówczas, gdy: po pierwsze – zachowanie polegające na działaniu lub też zaniechaniu może być przypisane państwu na mocy prawa międzynarodowego, po drugie – stanowi ono naruszenie jego międzynarodowego zobowiązania. Zgodnie z obowiązującymi zasadami, kwalifikacja danego czynu państwa jako międzynarodowo bezprawnego winna dokonywać się jedynie w oparciu o normy prawa międzynarodowego. Następstwem prawnym odpowie-dzialności międzynarodowej jest: obowiązek sprawcy zaprzestania swojego bezprawnego czynu, udzielenie gwarancji niedopuszczania do podobnych naruszeń w przyszłości (jeśli okoliczności tego wymagają) oraz naprawienie wyrządzonej szkody. W przypadku poważ-nego naruszenia zobowiązania wynikającego z bezwzględnie obowiązującej normy prawa międzynarodowego wszystkie państwa mają obowiązek: współdziałania w celu zmuszenia sprawcy do zaprzestania poważnego naruszania normy ius cogens, nieuznawania legalności sytuacji, jaka powstała w wyniku tego naruszenia, nieudzielania pomocy sprawcy. Podmiotem uprawnionym do egzekucji roszczeń wynikających z odpowiedzialności między-narodowej jest w pierwszej kolejności państwo poszkodowane, a więc to, którego indywidualne prawo naruszono lub które międzynarodowo bezprawny czyn szczególnie dotknął (art. 42). W przypadku zobowiązań ustanowionych w celu ochrony wspólnego interesu danej społeczności dochodzenie międzynarodowej odpowiedzialności przez państwa inne niż „poszkodowane” następuje w trybie art. 48.

 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.