Jan Sandorski PDF Drukuj Email
NIEWAŻNOŚĆ ZRZECZENIA SIĘ PRZEZ POLSKĘ REPARACJI WOJENNYCH A NIEMIECKIE ROSZCZENIA ODSZKODOWAWCZE.
Stało się złą tradycją w stosunkach polsko-niemieckich, że co pewien czas odżywa kwestia reparacji wojennych i roszczeń odszkodowawczych związanych ze skutkami II wojny światowej. Nie ulega wątpliwości, że po 1989 r. zarówno polska dyplomacja, jak i nauka prawa międzynarodowego nie zareagowały na fakt, iż problem przejęcia niemieckiej własności przez Polskę po II wojnie światowej znalazł się w nowym, zmienionym kontekście politycznym. Mocarstwa zachodnie w zawartych traktatach przerzuciły na państwo niemieckie obowiązek wypłaty odszkodowań za majątki utracone przez obywateli niemieckich w związku z reparacjami wojennymi. Polska nie zdołała wynegocjować z RFN analogicznych przepisów. W zaistniałej sytuacji najbardziej sensownym rozwiązaniem zdaje się być tzw. "ścieżka traktatowa". Nawiązywałaby ona do polityki Józefa Piłsudskiego, który doprowadził do zawarcia 31 października 1929 r. układu likwidacyjnego między Polską a Niemcami. Osiągnięcie w negocjacjach z RFN efektu "zerowego" przeniosłoby obowiązek wypłaty kwot odszkodowawczych na stronę niemiecką w zamian za rezygnację przez Polskę z reparacji wojennych. Rodzi się tu pytanie, czy Polska ma do nich prawo, mając na względzie fakt, iż zrzekła się ich w 1953 r. Oświadczenie rządu polskiego z 23 sierpnia 1953 r. było skutkiem dyktatu radzieckiego naruszającego suwerenność państwa polskiego i stawiającego rząd PRL w pozycji nierówno prawnego partnera stosunków międzynarodowych. Z tego względu należy stwierdzić, iż istnieją poważne przesłanki przemawiające za tezą o nieważności oświadczenia z 23 sierpnia 1953 r. Oświadczenie rządu PRL z 23 sierpnia 1953 r. obciążone jest wadą oświadczenia woli i z tego względu nie istnieje potrzeba jego odwoływania. Prawo międzynarodowe nie wyznacza ram czasowych, w których należy się zmieścić z postanowieniem zarzutu nieważności. Z tego względu zarzut ten można notyfikować w chwili, gdy zaistnieje taka konieczność. Postawienie zarzutu nieważności oświadczenia z 1953 r. nie jest równoznaczne z akceptacją tezy o ograniczeniu suwerenności państwa polskiego w okresie jego przynależności do grona państw komunistycznych. Polska w świetle prawa międzynarodowego była w omawianym okresie podmiotem suwerennym. Jej polityka wewnętrzna i zewnętrzna znajdowała się pod silną presją polityczną Związku Radzieckiego, co nie zmieniało jednak jej położenia w prawie międzynarodowym. Niejednokrotnie presja ta jednak przybierała formę jawnie sprzeczną z obowiązującym prawem międzynarodowym, a więc przekształcała się w naruszenie suwerenności państwa polskiego. Z tego właśnie względu należy odmówić oświadczeniu z 23 sierpnia 1953 r. zdolności wywołania skutków prawnych i uznać je za nieważne.
 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.